Wystąpienie: Grzegorz Lorek

Projekt nowelizacji ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej, druk nr 2160, w tym powiązane druki nr 2162 i 2193, ma na celu implementację unijnych przepisów, rozporządzenie 2019/880, dotyczących legalnego przywozu i wywozu dóbr kultury.

Choć projekt ma charakter uszczelniający i naprawczy, potencjalne wady i kontrowersje, zgłaszane zazwyczaj przez środowiska kolekcjonerskie, rynek sztuki oraz organizacje zajmujące się ochroną dziedzictwa, skupiają się wokół następujących obszarów. Nowe procedury nakładają na właścicieli zabytków i dzieł sztuki bardziej rygorystyczne obowiązki dokumentacyjne przy przywozie i wywozie, co może generować biurokrację. Zwiększenie uprawnień funkcjonariuszy celno-skarbowych, choć konieczne do zwalczania nielegalnego handlu, może prowadzić do nadmiernych kontroli i zatrzymań przedmiotów, które w ocenie właścicieli nie są zabytkami - brak doprecyzowanych definicji dobra kultury i zabytku. Ryzyko karania za niewiedzę: zmiany uszczelniają przepisy, co oznacza, że osoby wprowadzające dobra kultury bez odpowiedniej dokumentacji mogą podlegać surowym karom finansowym, nawet jeśli działały w dobrej wierze. Brak pełnych konsultacji społecznych: uzasadnienie projektu wskazywało, że ze względu na zakres zmian - dostosowanie do prawa UE - nie przewidziano szerokich konsultacji publicznych, co budzi sprzeciw środowisk kolekcjonerskich. Wątpliwości definicyjne: nadal istnieje ryzyko niejasności interpretacyjnych, co dokładnie stanowi dobro kultury w kontekście unijnych rozporządzeń, a co podlega polskiej ustawie o ochronie zabytków.